Kasteel Meerlaer, in de volksmond vaak het “Kasteel van Schollaert” genoemd, dankt zijn bekendste naam aan Frans Jozef Schollaert, een Antwerpse advocaat uit een invloedrijke katholieke familie. Hij liet in 1860 het huidige kasteel optrekken in Vlaamse neorenaissancestijl, een bouwstijl die in de 19de eeuw opnieuw in de belangstelling stond en die werd gekenmerkt door sierlijke trapgevels, speklagen in bak- en zandsteen, en decoratieve detaillering. Frans Jozef was bovendien de vader van Frans Schollaert, die later eerste minister van België werd onder koning Leopold II en een stempel drukte op de landbouwpolitiek als medeoprichter van de Boerenbond. Door deze prominente familie bleef de naam Schollaert nauw verbonden met het domein.
Toch gaat de geschiedenis van het terrein veel verder terug. Eeuwenlang stond hier een pachthoeve die toebehoorde aan het norbertinessenklooster van Gempe in Sint-Joris-Winge. Deze hoeve vormde een essentieel onderdeel van het landbouwsysteem dat het klooster eeuwenlang in stand hield. Ze leverde voedsel aan de kloosterlingen en fungeerde als een belangrijk economisch steunpunt voor de bewoners van het omliggende gehucht. De boerderij was dus niet alleen een agrarische plek, maar ook een spil van lokale voedselvoorziening en gemeenschapsleven.
De 20ste eeuw bracht grote onrust naar het domein. Zowel tijdens de Eerste als de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel bezet door Belgische of Duitse troepen, afhankelijk van de heersende machtsverhoudingen. Na de bevrijding streken ook Engelse soldaten er neer. Deze opeenvolgende militaire bezettingen lieten hun littekens achter. Het gebouw, slecht verwarmd en weinig onderhouden, raakte tijdens en na de oorlogsjaren langzaam in verval. De jaren die volgden waren niet mild: zonder vaste bestemming en met oplopende schade verloor het kasteel steeds meer van zijn oorspronkelijke grandeur.
In 1956 kwam er echter een beslissende wending. De ondernemer Karel Cruysberghs kocht het zwaar verkommerde domein en gaf het de naam “Kasteel Meerlaer”. Samen met zijn zonen begon hij aan een omvangrijke restauratie, waarbij zowel het interieur als de buitenkant grondig werd aangepakt. Het kasteel kreeg niet alleen een nieuw uitzicht, maar ook een nieuwe bestemming. Het werd omgevormd tot een feestzalencomplex, een rol die het decennialang met succes vervulde. Vele families, verenigingen en lokale organisaties vierden hier hun jubilea, banketten en bruiloften, waardoor het kasteel opnieuw een centrale plaats in het gemeenschapsleven innam.
Een bijzonder hoofdstuk in de modernere geschiedenis van Meerlaer vond plaats in 1966. Toen strijkten de televisiemakers van de bekende reeks Wij, Heren van Zichem neer op het domein. Het kasteel diende als decor voor verschillende scènes van de iconische reeks, gebaseerd op het werk van Ernest Claes. De aanwezigheid van cast en crew bracht heel wat nieuwsgierigheid en leven in de buurt, en de opnames droegen bij aan de herkenbaarheid en uitstraling van het kasteel.
Vandaag doet Kasteel Meerlaer voornamelijk dienst als horecazaak, maar ondanks zijn moderne invulling blijft het een plek met een diepe historische gelaagdheid.