De geschiedenis van dit kasteeldomein reikt terug tot de twaalfde eeuw, een periode waarin de regio werd gedomineerd door adellijke families en heerlijkheden. Het domein fungeerde toen als residentie van de families Cannardt d’Hamale en Saint-Vaast, twee invloedrijke geslachten die in de streek een belangrijke rol speelden. Het kasteel vormde in die vroege eeuwen zowel een symbolische zetel van macht als een strategisch gelegen buitenverblijf, ingebed in het netwerk van waterlopen dat de regio kenmerkt.
Doorheen de eeuwen bleef het Hof van Massenhoven een plaats van adellijke pracht en traditie, tot het abrupt tot stilstand kwam tijdens de Franse bezetting aan het einde van de achttiende eeuw. De Franse troepen, die in de Zuidelijke Nederlanden veel adellijk bezit confisqueerden, beschadigden ook dit kasteel zwaar. De oorspronkelijke structuur verloor een aanzienlijk deel van haar vroegere uitstraling, en het domein raakte in verval. Wat tot dan toe een baken van continuïteit was geweest, werd herleid tot een beschadigd en verwaarloosd landgoed.
Pas in 1834 werd opnieuw een nieuw hoofdstuk ingeluid. In dat jaar verwierf Jean-François Montens het domein via een notariële akte. Zijn aankoop vormde de aanleiding voor een grondige herbestemming en restauratie. Montens liet het kasteel in classicistische stijl vernieuwen, een architecturale stroming die in de negentiende eeuw bijzonder populair was en gekenmerkt wordt door strakke symmetrie, elegante proporties en een sobere monumentaliteit. Dankzij deze renovatie kreeg het kasteel zijn statige uitstraling terug. In overeenstemming met de gebruiken van de hogere burgerij van die tijd werd het kasteel aanvankelijk vooral als buitenverblijf gebruikt, een plek waar de familie zich tijdens de warmere maanden kon terugtrekken te midden van de natuur.
Een belangrijke wending volgde in het midden van de negentiende eeuw, toen Alexis-François-Xavier Montens het kasteel vanaf 1850 permanent ging bewonen. Hij maakte van het domein niet enkel zijn thuis, maar ook het bestuurlijke centrum van Massenhoven. Alexis-François-Xavier Montens bekleedde gedurende bijna zestig jaar, vrijwel onafgebroken, het ambt van burgemeester. Zijn langdurige bestuursperiode zorgde ervoor dat het kasteel een cruciale rol speelde in het lokale politieke en maatschappelijke leven. Het groeide uit tot een herkenningspunt van gezag en continuïteit in de gemeente.
In de tweede helft van de twintigste eeuw werd de erfgoedwaarde van het domein steeds duidelijker onderkend. De architecturale, historische en landschappelijke kwaliteiten leidden in 1993 tot een officiële bescherming. Het kasteel en de oranjerie werden dat jaar opgenomen als beschermde monumenten, waarmee hun historische betekenis definitief werd erkend en gevrijwaard. Ook de omwalling, de omheining, de toegangspoort en de bijgebouwen kregen in datzelfde jaar de status van beschermd dorpsgezicht. Hierdoor werd niet enkel het hoofdgebouw, maar het volledige ensemble als waardevol erfgoed beschouwd.
Vandaag vormt Kasteel Montens een tastbare herinnering aan eeuwen regionale geschiedenis.