Het residentiële domein van Betho vormt een uitzonderlijk harmonieus geheel van kasteel, vierkantshoeve en park met vijver, ingebed in het golvende landschap van Haspengouw. De strakke symmetrie van de site weerspiegelt de barokke ordeningsprincipes die aan het einde van de zeventiende eeuw in de Zuidelijke Nederlanden ingang vonden. De grote vijver voor het kasteel is een tastbare herinnering aan de oorspronkelijke slotgracht die het domein ooit volledig omgaf en zowel een verdedigende als representatieve functie vervulde.
Het kasteel zelf is opgevat als een gesloten constructie, geflankeerd door vier hoektorens die typerend zijn voor de Maaslandse bouwtraditie. De zuidoostelijke toren, opgetrokken in mergelsteen, dateert vermoedelijk uit 1478 en vormt het enige bewaarde restant van het laatmiddeleeuwse kasteel dat hier voorafging. Deze toren getuigt van een periode waarin Betho nog een uitgesproken defensief karakter had. Oorspronkelijk werd het domein ontsloten via een stenen brug, die de gracht overspande en de toegang tot het kasteel controleerbaar maakte, een klassiek element van versterkte adellijke residenties.
De bouw van het huidige kasteel werd aangevat door Pierre de Simonis en zijn echtgenote Marie de Liverlo, leden van een vooraanstaande familie die in de regio bestuurlijke en sociale invloed genoot. De werkzaamheden werden in het begin van de achttiende eeuw voltooid door hun kleinzoon François de Hinnisdael, onder wiens leiding het kasteel zijn definitieve vorm kreeg. Het resultaat was een statige residentie die defensieve elementen combineerde met het comfort en de representativiteit die van een adellijk verblijf werden verwacht.
Aansluitend bij het kasteel bevindt zich de imposante vierkantshoeve, opgetrokken volgens de traditionele Haspengouwse bouwtrant. Deze hoeve vormde het economische hart van het domein en genoot in haar tijd bijzondere faam dankzij de stoeterij die er werd uitgebaat. De paardenfokkerij onderstreepte niet alleen het agrarische belang van Betho, maar ook de sociale status en het prestige van zijn eigenaars.
De vroegst bekende bewoner van het oorspronkelijke kasteel was Arnold van Betu, in de volksmond Betho genoemd, die in 1272 overleed en zijn naam naliet aan het domein. In de daaropvolgende eeuwen kwam Betho achtereenvolgens in handen van diverse adellijke families, waaronder Huwenial, Oyembrugge, Krafft, de Simonis, van Hinnisdael, van der Gracht en de Copis. Elk van deze geslachten droeg bij aan de uitbouw, het beheer en de historische gelaagdheid van het domein, waardoor Betho uitgroeide tot een plek met een rijk en veelzijdig verleden.
Het omliggende park vervolledigt het geheel en herbergt een opmerkelijke collectie oude en zeldzame bomen. Samen met de achterliggende Beukenberg vormt het domein een waardevol natuur- en wandelgebied, waar cultuurhistorisch erfgoed en landschappelijke schoonheid elkaar versterken. Betho is daarmee niet alleen een getuige van eeuwen adellijke bewoning, maar ook een plek waar geschiedenis, natuur en architectuur in evenwicht samenkomen.