Het domein Jongenbos wordt reeds in 1380 vermeld als leengoed van het graafschap Loon. Het betrof oorspronkelijk een uitgestrekt bezit van om en bij de 300 hectare, waarvan een aanzienlijk deel zich uitstrekte over het huidige grondgebied van Diepenbeek. Het bosrijke karakter en de omliggende akkers en weiden maakten van Jongenbos een belangrijk landbouw- en jachtdomein, dat gedurende eeuwen verbonden bleef met de feodale structuur van het graafschap Loon. Als Loons leengoed vervulde het domein niet alleen een economische functie, maar ook een representatieve rol binnen het netwerk van adellijke landgoederen in Haspengouw.
Hoewel het domein een middeleeuwse oorsprong heeft, dateert het huidige kasteel pas uit de 19de eeuw. In 1844 liet Willem Joseph Gerard Van der Meer, een welgestelde rentenier uit Tongeren, op het domein een nieuw herenhuis optrekken. Het oorspronkelijke gebouw was opgevat in een sobere neoclassicistische stijl, gekenmerkt door strikte symmetrie, een wit geschilderde gevel en een U-vormige plattegrond. De architectuur sloot aan bij de toenmalige voorkeur voor ingetogen elegantie en benadrukte het statige, residentiële karakter van het gebouw eerder dan een defensieve functie.
In 1882 werd het kasteel ingrijpend uitgebreid en verfijnd. Deze verbouwing gaf het gebouw zijn huidige omvang en uitstraling, met meer aandacht voor ruimtelijkheid en visuele harmonie met het omliggende landschap. Het kasteel werd zo nadrukkelijker ingebed in zijn parkachtige omgeving, waarbij architectuur en natuur een zorgvuldig op elkaar afgestemd geheel vormden, zoals kenmerkend was voor 19de-eeuwse landgoederen.
Doorheen de 19de en 20ste eeuw wisselde het domein via vererving en huwelijken van eigenaar. Achtereenvolgens kwam het in handen van verschillende adellijke en notabele families, waaronder de families Claes, De Favereau de Fraipont en De Cartier d’Yves. De familie Cartier d’Yves bewoonde het kasteel tot 2014 en drukte gedurende meerdere generaties haar stempel op het beheer en het behoud van het domein. In 2015 werd Jongenbos overgedragen aan de familie Appeltans, die sindsdien eigenaar is van het kasteel en het omliggende landgoed.
Het kasteel en domein Jongenbos vormen vandaag een waardevolle getuige van de evolutie van een middeleeuws leengoed tot een 19de-eeuws neoclassicistisch herenhuis. Zij illustreren hoe feodale bos- en landbouwgronden door de eeuwen heen werden getransformeerd tot residentiële landgoederen, waarin landschap, architectuur en sociale status nauw met elkaar verweven bleven binnen de geschiedenis van Haspengouw.