Het kasteel van Nieuwerkerken vormt een karakteristiek voorbeeld van een gesloten en omgrachte hoeve in de Maaslandse renaissancestijl, een bouwtraditie die zich vanaf de zestiende eeuw ontwikkelde in het Maasland en die wordt gekenmerkt door het gebruik van rode baksteen in combinatie met natuursteen, een gesloten aanleg rond een binnenplaats en een duidelijke verweving van woon-, landbouw- en verdedigingsfuncties. Dergelijke sites fungeerden niet zozeer als uitgesproken adellijke residenties, maar eerder als versterkte landbouwbedrijven met een statige uitstraling, aangepast aan de sociale en economische realiteit van de streek.
Over de vroegste geschiedenis van het kasteel van Nieuwerkerken is weinig met zekerheid bekend. Archiefbronnen uit de vroegmoderne periode zijn schaars, waardoor de eigendomsgeschiedenis slechts fragmentarisch kan worden gereconstrueerd. De oudst met zekerheid gekende eigenaar is Eugène de Stembier, die het domein rond 1845 in bezit had. Zijn naam verschijnt in de eerste kadastrale plannen van Nieuwerkerken, opgesteld in het midden van de negentiende eeuw, een periode waarin het grondbezit systematisch in kaart werd gebracht. Eugène de Stembier was gehuwd met Stéfanie Van Willigen, en samen hadden zij één dochter, Marie de Stembier.
Marie de Stembier trad in het huwelijk met Paul de Brigode de Kemlandt, een lid van een adellijke familie met wortels in de Zuidelijke Nederlanden. Het echtpaar bleef kinderloos, wat bepalend zou zijn voor de latere eigendomsgeschiedenis van het kasteel. Na hun overlijden werd het domein nagelaten aan Carl de Moffarts, vermoedelijk een verwant of vertrouweling binnen de bredere familiale kring. Vervolgens ging het eigendom over op diens oudste dochter, Marie-Edmée de Moffarts, die huwde met Alain de Massol de Rebetz. Daarmee kwam het kasteel in handen van een familie die het tot op heden bewoont en onderhoudt.
Het kasteel van Nieuwerkerken speelde ook een rol in de lokale geschiedenis tijdens de woelige periode van de Franse Revolutie aan het einde van de achttiende eeuw. In die jaren werden kloosters opgeheven, kerkelijke goederen aangeslagen en religieuze gemeenschappen ontbonden. De Zusters van het klooster “Nonnen Mielen”, die door de revolutionaire autoriteiten uit hun klooster werden verdreven, vonden tijdelijk onderdak in het kasteel van Nieuwerkerken. Over het exacte aantal zusters dat hier verbleef, bestaan geen betrouwbare gegevens, maar vast staat dat het domein fungeerde als toevluchtsoord in een tijd van vervolging en onzekerheid. De band tussen het kasteel en deze religieuze gemeenschap was zo sterk dat de laatst overlevende abdis er werd begraven, wat het domein een bijkomende spirituele en historische betekenis verleent.
Vandaag wordt het kasteel nog steeds bewoond door de familie Moreau de Bellaing–de Massol de Rebetz. Zowel het kasteel als het omliggende landschap zijn inmiddels als beschermd erfgoed geklasseerd. Deze bescherming onderstreept niet alleen de architecturale waarde van het gebouw als voorbeeld van Maaslandse renaissance-architectuur, maar ook de historische en landschappelijke betekenis van het domein binnen het Haspengouwse cultuurlandschap. Het kasteel van Nieuwerkerken vormt zo een stille, maar betekenisvolle getuige van eeuwen bewoning, eigendomsoverdracht en lokale geschiedenis.