Het kasteel Eyneburg, voor het eerst vermeld in een oorkonde uit 1260, behoort tot de meest markante historische monumenten van Oost-België en wordt algemeen beschouwd als een van de mooiste middeleeuwse kastelen van het Geuldal. De indrukwekkende ligging op een steile rotskam, hoog boven het dal van de Geul, verleent het kasteel niet alleen een uitgesproken strategisch karakter, maar ook een mysterieuze en bijna legendarische uitstraling die door de eeuwen heen tot de verbeelding is blijven spreken.
De naam Eyneburg verwijst naar de ridderlijke familie van Eyneberghe, die in de dertiende eeuw tot de eerste bekende bezitters van de burcht behoorde. Over deze familie is relatief weinig met zekerheid bekend, maar zij speelde vermoedelijk een rol in de regionale machtsstructuren die het grensgebied tussen het prinsbisdom Luik en het Duitse Rijk kenmerkten. In de volksmond wordt het kasteel ook Emmaburg genoemd, een benaming die teruggaat op een hardnekkige legende. Volgens dit verhaal zou Emma, een dochter van Karel de Grote, zich hier hebben teruggetrokken samen met haar geliefde Eginhard, vertrouweling en biograaf van de keizer. Hoewel historisch bewijs voor dit romantische relaas ontbreekt, heeft de legende in belangrijke mate bijgedragen aan de mythische status van het kasteel.
In de loop van de zestiende eeuw kwam Eyneburg in handen van de familie Dobbelstein van Donraedt, die het kasteel als residentie gebruikte. In 1640 werd het bouwwerk zwaar getroffen door een brand, waarbij grote delen van het complex verloren gingen. De eigenaars zetten echter vrijwel onmiddellijk een heropbouw in gang, waarbij oudere middeleeuwse structuren werden gecombineerd met elementen die aansloten bij de bouwstijl en wooncomforteisen van de vroegmoderne tijd. Hierdoor kreeg Eyneburg zijn karakteristieke gelaagde architectuur, waarin verschillende bouwfasen duidelijk herkenbaar blijven.
Gedurende de daaropvolgende eeuwen wisselde het kasteel meerdere malen van eigenaar en kwam het in handen van diverse adellijke families, wat telkens leidde tot kleinere aanpassingen en herinrichtingen. Een beslissende ingreep vond plaats aan het einde van de negentiende eeuw. In 1897 werd Eyneburg aangekocht door Theodor Nellessen, een welgestelde lakenfabrikant uit Aken. Hij gaf opdracht tot een ingrijpende restauratie en verbouwing onder leiding van architect Ludwig Arntz, die bekendstond als restaurator van onder meer de Dom van Straatsburg. Arntz slaagde erin het kasteel te moderniseren en aan te passen aan het comfort van zijn tijd, zonder het middeleeuwse karakter en de monumentale uitstraling aan te tasten.
In 1958 werd het rijke interieur van het kasteel, waaronder meubels, schilderijen, porselein en andere waardevolle objecten, in Aken openbaar verkocht. Deze verkoop betekende het begin van een periode van leegstand en verval. Op 18 juli 1966 werd Eyneburg officieel erkend als beschermd monument, waarmee het historische en architecturale belang ervan werd vastgelegd. Aan het begin van de eenentwintigste eeuw kende het kasteel nog een kortstondige heropleving als decor voor middeleeuwse evenementen, waarbij het publiek opnieuw kennis kon maken met de unieke sfeer van de burcht.
Sinds 2012 is het kasteel echter opnieuw gesloten, na een faillissement dat verdere exploitatie onmogelijk maakte. Vandaag is Kasteel Eyneburg eigendom van de Société des Carrières de Hergenrath. Hoewel het niet permanent toegankelijk is, wordt het bij bijzondere gelegenheden ter beschikking gesteld van de gemeente. Zo blijft Eyneburg, ondanks zijn gesloten toestand, een krachtig symbool van het rijke en gelaagde verleden van het Geuldal en Oost-België.