In de 12de eeuw liet Willem van Saint-Sauve aan de flank van de heuvel van Thy-le-Château een versterkte woning optrekken. De keuze voor deze locatie was allesbehalve toevallig: de hoogte bood een strategisch overzicht over de omgeving en maakte controle mogelijk over de doorgangswegen in de streek. De eerste constructie bestond vermoedelijk uit een compacte burcht met defensieve elementen, aangepast aan de militaire noden van de feodale periode. In de eeuwen die volgden werd het gebouw herhaaldelijk uitgebreid en versterkt, waarbij opeenvolgende adellijke families hun stempel drukten op de architectuur. Zo groeide de oorspronkelijke versterkte woning uit tot een volwaardige militaire vesting, aangepast aan veranderende krijgstechnieken en machtsverhoudingen.
De Franse Revolutie betekende een keerpunt in de geschiedenis van het kasteel. Net als vele adellijke residenties verloor het zijn oorspronkelijke functie en raakte het geleidelijk in verval. De feodale structuren waarop het bestaan van het kasteel rustte, verdwenen en het gebouw werd beroofd van zijn symbolische en strategische betekenis. In de loop van de 19de eeuw werd het domein een tijdlang gebruikt als brouwerij, een utilitaire herbestemming die weinig aandacht liet voor het behoud van het historische patrimonium. Tegen het einde van die eeuw, rond 1900, was het verval ver gevorderd: slechts een beperkt deel van het kasteel bleef overeind, terwijl de donjon en de omwallingen volledig waren verdwenen.
Een nieuw hoofdstuk begon aan het einde van de 20ste eeuw, toen Louis Piret, patroon van de smederijen van Thy-le-Château, het zwaar verwaarloosde eigendom aankocht. Gedreven door een sterke verbondenheid met het lokale erfgoed en een grote persoonlijke inzet, begon hij aan een grondige restauratiecampagne. Deze werken zouden bijna twintig jaar in beslag nemen en vereisten een minutieuze reconstructie op basis van historische bronnen en archeologische sporen. Dankzij deze langdurige en zorgvuldige inspanningen herwon het kasteel zijn waardigheid en kreeg het opnieuw een duidelijke plaats in het dorpsbeeld.
Het kasteel speelde bovendien een opmerkelijke rol in het religieuze leven van Thy-le-Château tijdens de 20ste eeuw. In de jaren 1930 werd het tijdelijk ingericht als kerk, terwijl de parochiekerk van het dorp werd gerestaureerd. Enkele jaren later, in de eerste dagen van de Tweede Wereldoorlog, werd de kerk door een Duits bombardement volledig verwoest. Opnieuw bood het kasteel onderdak aan de eredienst, waardoor het voor de gemeenschap een plaats van samenkomst, troost en continuïteit werd in een periode van grote onzekerheid.
Vandaag herbergt het kasteel het Musée Delporte. Dit museum verenigt schilderijen, beeldhouwwerken en andere kunstobjecten in een historisch kader dat de bezoeker toelaat het verleden van de site tastbaar te ervaren. Het kasteel van Thy-le-Château vormt zo een zeldzaam voorbeeld van een monument dat, na eeuwen van militaire, industriële en religieuze functies, een culturele bestemming heeft gekregen. Het belichaamt niet alleen de architecturale evolutie van een middeleeuwse vesting, maar ook de veerkracht van lokaal erfgoed dat dankzij individuele inzet en gemeenschapszin voor toekomstige generaties bewaard bleef.