Kasteel Blauwendael is gelegen in een uitgestrekt en publiek toegankelijk wandelpark en vormt al eeuwenlang een herkenningspunt in het landschap van Waasmunster. Gedurende bijna driehonderd jaar was het domein onafgebroken eigendom van de adellijke familie de Neve de Roden, die een bepalende rol speelde in de bestuurlijke en maatschappelijke geschiedenis van het Land van Waas.
De oorsprong van het domein gaat terug tot het begin van de zeventiende eeuw. In 1607 liet Pieter de Neve, stadhouder en hoogbaljuw van het Land van Waas, op deze plek een statig herenhuis oprichten. Het gebouw werd volledig omgracht, wat niet alleen een defensieve functie had, maar ook het prestige en de status van de eigenaar onderstreepte. Dit omwalde herenhuis bleef gedurende eeuwen de kern van het landgoed en vormde het uitgangspunt voor de verdere ontwikkeling van Blauwendael.
Aan het einde van de negentiende eeuw kwam er een ingrijpende verandering. In 1889 besloten ridder Emile de Neve de Roden en zijn echtgenote Emma de Bueren het verouderde herenhuis te laten afbreken. In de plaats verrees een nieuw kasteel, ontworpen door bouwmeester Jozef De Waele. Hij koos voor de neo-Vlaamse-renaissancestijl, een architecturale stroming die aansloot bij de herwaardering van de Vlaamse bouwtraditie en die het kasteel zijn markante en herkenbare uitstraling gaf. Het nieuwe Blauwendael combineerde historische referenties met de comforteisen van zijn tijd en bepaalde voortaan het silhouet van het domein.
In 1940 kwam een einde aan het eeuwenlange familiebezit. Het domein werd verkocht aan Henri de Lovinfosse, waarmee een einde kwam aan drie eeuwen ononderbroken bezit door de familie de Neve de Roden. Enkele decennia later volgde opnieuw een belangrijke wending. In 1980 werd het kasteel aangekocht door het gemeentebestuur van Waasmunster en kreeg het een publieke bestemming.
Sindsdien vervult Kasteel Blauwendael een uitgesproken maatschappelijke en culturele rol. Het gebouw wordt gebruikt als tentoonstellingsruimte en huisvest op de eerste verdieping een heemkundig museum dat de sociale, economische en culturele geschiedenis van Waasmunster belicht. Thema’s zoals ambachtelijke tradities, volksdevotie en dagelijks leven staan er centraal. Op het gelijkvloers vinden huwelijksplechtigheden plaats, waardoor het kasteel niet alleen een erfgoedsite is, maar ook een levendige plek waar verleden en heden elkaar ontmoeten.
Zo groeide Blauwendael uit tot een waardevol cultureel ankerpunt, waarin architectuur, geschiedenis en gemeenschapsleven op harmonieuze wijze samenkomen.