Het kasteeldomein Mijl Eke ontleent zijn naam vermoedelijk aan het woord “eke”, een oude benaming voor eik, wat verwijst naar het eikenbos dat het omliggende landschap vroeger kenmerkte. Rond 1782 bestond het goed als een omwald buitengoed met hofstede en bijhorende gronden. Het domein was toen eigendom van de familie Coene en combineerde een agrarische functie met het karakter van een buitenverblijf, zoals dat in de 18de eeuw gebruikelijk was voor gegoede families in de rand van Gent.
In 1787 werd het oorspronkelijke gebouw ingrijpend verbouwd in classicistische stijl. Deze verbouwing weerspiegelde de architecturale voorkeuren van de late 18de eeuw, waarbij symmetrie, evenwicht en sobere decoratie centraal stonden. Het kasteel kreeg een meer representatief karakter en werd ingericht als volwaardige residentie, passend bij zijn functie als buitenhuis.
In het midden van de 19de eeuw kwam het domein in handen van de familie Claus. Via erfenis werd het aan het einde van die eeuw eigendom van de familie Leirens, die een blijvende stempel op het uitzicht van het kasteel zou drukken. In 1914 lieten zij het gebouw grondig herinrichten en aanpassen aan de heersende smaak van het begin van de 20ste eeuw. Daarbij werd gekozen voor een neo-barokke vormgeving, die het kasteel een meer monumentaal en decoratief karakter gaf.
Het hoofdgebouw strekt zich uit over zes traveeën en telt drie bouwlagen. Het wordt afgedekt door een mansardedak, wat bijdraagt aan de statige uitstraling van het geheel. De symmetrische gevel wordt gekenmerkt door rechthoekige vensters en een evenwichtige opbouw. Een opvallend en beeldbepalend element is de klokgevel, die het kasteel een herkenbaar silhouet verleent en verwijst naar barokke vormentaal. Tot 1991 bleef Mijl Eke onafgebroken eigendom van de familie Leirens.
Na het vertrek van de familie raakte het kasteel in verval en stond het gedurende enkele jaren leeg. In 2008 werd het gebouw, dat zich toen in een sterk verwaarloosde staat bevond, afgebroken met het oog op een zorgvuldige wederopbouw. Deze beslissing werd genomen om het architecturale erfgoed te vrijwaren en het kasteel in zijn historische gedaante te herstellen.
Na een reconstructieperiode van bijna vijf jaar werd kasteel Mijl Eke heropgebouwd, met grote aandacht voor historische correctheid en ambachtelijke detaillering. Het nieuwe gebouw werd uitgevoerd in de oorspronkelijke neo-Lodewijk XVI-stijl, waarbij zowel de proporties als de architecturale elementen nauwgezet werden gereconstrueerd. Vandaag geldt kasteel Mijl Eke als een opvallende architecturale blikvanger en een waardevolle aanvulling op het historisch erfgoed van Merelbeke, waarin de gelaagde geschiedenis van het domein opnieuw tastbaar werd gemaakt.