Het kasteel van Rixensart, gelegen in de groene vallei van de Lasne, behoort zonder twijfel tot de mooiste kastelen van België. Het huidige gebouw, dat een bijzondere charme uitstraalt door zijn vredige en harmonieuze karakter, werd gedeeltelijk opgetrokken tussen 1631 en 1662. De bouw werd aangevat door Jean-Charles de Gavre, graaf van Frésin, en voortgezet door Hippolyte Spinola, graaf van Bruay. In tegenstelling tot vele kastelen uit die periode, heeft het kasteel van Rixensart niets krijgshaftigs of defensiefs; het is eerder ontworpen als een elegante residentie, een plaats van rust en schoonheid.
De aanleg van de tuinen zou geïnspireerd zijn op een ontwerp van André Le Nôtre, de beroemde tuinarchitect van koning Lodewijk XIV, bekend van onder andere de tuinen van Versailles. Deze invloeden zijn nog herkenbaar in de symmetrische lijnen, de geometrische perken en de harmonieuze verbinding tussen het kasteel en zijn omgeving.
Naast het kasteel, dat werd gebouwd vlak bij de ruïnes van een oudere vesting, bevindt zich de Heilige Kruiskerk, de vroegere slotkapel. Deze kerk bewaart nog steeds relieken van kruisvaarders, wat herinnert aan de eeuwenoude verbondenheid van de streek met de christelijke riddertraditie.
Het interieur van het kasteel is bijzonder rijk. De salons, slaapkamers en appartementen getuigen van verfijnde smaak en adellijke levensstijl. Door de eeuwen heen werden ze bewoond door vooraanstaande persoonlijkheden, waaronder graaf Félix de Merode, een sleutelfiguur in de Belgische onafhankelijkheid, monseigneur Xavier de Merode, minister van Staat, en de Franse schrijver en politicus Charles de Montalembert. Hun aanwezigheid verleent het kasteel een bijzondere historische diepgang.
Het kasteel van Rixensart vormt een schitterend voorbeeld van renaissancebouwkunst met subtiele barokinvloeden. De elegante gevels, de regelmatige vensterverdeling en de zorgvuldige proporties weerspiegelen het streven naar harmonie en schoonheid dat kenmerkend is voor die tijd.
Vandaag prijkt het kasteel van Rixensart op de lijst van het uitzonderlijk bouwkundig erfgoed van Wallonië. Het is niet enkel een architecturaal meesterwerk, maar ook een levend symbool van de geschiedenis en cultuur van de streek.