Het eerste kasteel van Vieusart vond zijn oorsprong in 1633 en stond op een lager gelegen plaats in het landschap. Dit oorspronkelijke kasteel diende eeuwenlang als adellijke residentie en had, zoals veel bouwwerken uit die tijd, zowel een verdedigende als een representatieve functie. In de loop van de 19de eeuw voldeed het oude gebouw echter niet langer aan de comfort- en stijlvereisten van de moderne adel. Daarom werd besloten een nieuw kasteel op te trekken, iets hoger en een honderdtal meter ten oosten van de oorspronkelijke site.
De eerste steen van het nieuwe Château de Vieusart werd gelegd in 1858, in opdracht van Mathieu-Nicolas-Joseph Leclercq, een vooraanstaand notabele van de streek. Enkele jaren later, in 1864, werd het oude kasteel afgebroken, waarmee definitief afscheid werd genomen van de zeventiende-eeuwse constructie.
Het nieuwe kasteel werd ontworpen door de beroemde Brusselse architect Jean-Pierre Cluysenaar een van de toonaangevende figuren van de Belgische 19de-eeuwse architectuur. Cluysenaar koos voor een ontwerp in heterogene stijl, waarbij rode baksteen werd gecombineerd met witte natuursteen. Deze contrastwerking verleent het gebouw een levendig en elegant karakter, typisch voor de eclectische architectuur van die periode.
Hoewel Cluysenaar elders bekend werd om zijn meer monumentale realisaties, zoals de Sint-Hubertusgalerijen in Brussel of het Château de La Hulpe, vormt Vieusart een interessantere, meer ingetogen creatie in zijn oeuvre. In zekere zin kan het beschouwd worden als een voorstudie voor het imposante kasteel van Dilbeek, dat hij in 1862 zou bouwen voor baron de Viron.
Het Château de Vieusart onderscheidt zich door zijn eenvoud en harmonie, zonder overdadige torens of middeleeuwse ornamentiek. Het straalt eerder verfijning dan macht uit en past perfect in het uitgestrekte Engelse park van ongeveer veertig hectare dat het omringt. De landschappelijke tuin, met zijn glooiende grasvelden, solitaire bomen en kronkelende paden, vormt een ideale achtergrond voor het sobere maar elegante silhouet van het kasteel.
Vandaag blijft Vieusart een toonbeeld van de 19de-eeuwse Belgische landhuisarchitectuur, waarin functionaliteit, comfort en landschappelijke integratie in evenwicht werden gebracht.