Het huidige gebouwencomplex van de Sint-Trudoabdij onderscheidt zich duidelijk van het klassieke beeld van een abdij. Door zijn omgrachting, gesloten volumes en defensieve uitstraling doet het geheel eerder denken aan een waterburcht dan aan een religieuze instelling. Die indruk is historisch correct, aangezien het abdijgebouw zijn oorsprong vindt in het voormalige slot van de Graven van Vlaanderen, beter bekend als het Slot van Male.
De oorsprong van dit grafelijk kasteel gaat terug tot de 12de eeuw. Graaf Filips van den Elzas liet op deze strategische plek een stenen burcht oprichten, ter vervanging van een oudere houten versterking. Het kasteel maakte deel uit van een netwerk van grafelijke residenties waarmee de Vlaamse graven hun gezag over het graafschap consolideerden. In 1166 kreeg het slot een bijzondere religieuze en politieke erkenning toen het werd ingewijd door Thomas Becket, de aartsbisschop van Canterbury, die op dat moment in ballingschap verbleef. Door de frequente aanwezigheid van Filips van den Elzas groeide Male uit tot een belangrijk grafelijk bestuurscentrum.
Tijdens de 13de en 14de eeuw speelde het kasteel een rol in de machtsconflicten tussen Vlaanderen en Frankrijk. Het werd meermaals bezet door vijandelijke troepen. In 1302, in de aanloop naar de Guldensporenslag, werd het Slot van Male heroverd door de Bruggelingen onder leiding van Jan Breydel, Pieter de Coninck en Willem van Gulik. Deze gebeurtenis onderstreept het strategische belang van het kasteel binnen de Vlaamse opstand tegen de Franse overheersing.
Het Slot van Male is onlosmakelijk verbonden met enkele prominente figuren uit de Vlaamse en Bourgondische geschiedenis. In 1308 werd Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen, in het kasteel geboren. Zijn dochter Margareta van Male trad in 1350 in het huwelijk met Filips de Stoute, hertog van Bourgondië. Dit huwelijk betekende het begin van de Bourgondische periode in de Nederlanden en maakte van Male een schakel in de machtsuitbreiding van het Bourgondische huis.
In 1382 werd het kasteel zwaar getroffen tijdens de Gentse Opstand. De Gentenaars plunderden en verwoestten het Slot van Male, dat grotendeels onbewoonbaar werd. Margareta van Male gaf echter opdracht tot een grootschalige heropbouw en verfraaiing tussen 1390 en 1397. Onder haar bewind kreeg het kasteel een nieuwe luister en werd het uitgebouwd tot een luxueuze residentie die de Bourgondische pracht en praal weerspiegelde, met sierlijke architecturale elementen en een verfijnde inrichting.
Na het einde van de Bourgondische periode verloor het kasteel zijn functie als grafelijke residentie. Het werd de zetel van een gewone heerlijkheid en kwam achtereenvolgens in handen van verschillende adellijke families. In deze periode bleef de middeleeuwse kern grotendeels behouden, al werden aanpassingen gedaan om het gebouw aan te passen aan veranderende woon- en comforteisen.
Een ingrijpende functiewijziging vond plaats in 1954, toen de zusters van de Sint-Trudoabdij zich in het voormalige slot vestigden. Het gebouw kreeg daarmee een religieuze bestemming, waarbij de historische structuren werden aangepast aan het kloosterleven, zonder het fundamentele karakter van het kasteel uit te wissen. De combinatie van middeleeuwse architectuur en kloosterlijke soberheid gaf het complex een uniek en gelaagd karakter.
Door de hoge onderhoudskosten en de toenemende moeilijkheden om een dergelijk omvangrijk historisch gebouw in stand te houden, werd het Slot van Male in 2011 verkocht aan de familie Hein Deprez uit Belsele. Ondanks deze eigendomsoverdracht bleef het gebouw behouden als een belangrijk en herkenbaar monument, dat meer dan acht eeuwen Vlaamse geschiedenis belichaamt en waarin politieke macht, adellijke residentie en religie elkaar door de tijd heen hebben opgevolgd.