Het kasteel de Fauconval werd omstreeks 1860 opgericht door de familie Rubens-Du Vivier, die in de 19de eeuw tot de gegoede burgerij behoorde. Het gebouw werd ontworpen in laat-classicistische stijl, een architectuurstroming die in die periode populair was bij de burgeradel en gekenmerkt wordt door sobere elegantie, symmetrie en evenwichtige verhoudingen. De strakke gevelordonnantie, het ingetogen decor en de duidelijke hiërarchie tussen hoofdgebouw en bijgebouwen weerspiegelen het streven naar waardigheid en representativiteit dat typerend was voor deze maatschappelijke klasse.
Hoewel de familie Rubens-Du Vivier het kasteel liet bouwen, ontleent het domein zijn naam niet aan hen, maar aan de familie de Bernard de Fauconval, die het kasteel later verwierf. Met deze eigendomsoverdracht werd de naam Fauconval definitief verbonden aan het kasteel en het omliggende park. Zoals bij vele 19de-eeuwse kastelen fungeerde het gebouw niet alleen als woonhuis, maar ook als statussymbool en als centrum van sociale en familiale netwerken binnen de lokale elite.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg het kasteel een uitzonderlijke en tijdelijke functie. Na de bevrijding van België namen Amerikaanse troepen het gebouw in gebruik als commandopost. Deze militaire bezetting liet geen blijvende architecturale sporen na, maar vormt wel een opmerkelijk hoofdstuk in de geschiedenis van het kasteel, dat zo rechtstreeks betrokken raakte bij de internationale gebeurtenissen van de 20ste eeuw. Na het vertrek van de geallieerde troepen keerde het domein terug naar zijn oorspronkelijke, residentiële rust.
Tot 1965 bleef het kasteel eigendom van de familie de Fauconval en hun nakomelingen. In dat jaar werd het aangekocht door de gemeente Kortessem, wat een belangrijke wending betekende in de bestemming van het gebouw. Het kasteel kreeg een publieke functie en werd ingericht als cultureel centrum en bibliotheek. Daarnaast stelde de gemeente het gebouw open voor lokale verenigingen, die er ruimte vonden voor vergaderingen, culturele activiteiten en gemeenschapsevenementen. Op die manier evolueerde het voormalige adellijke verblijf tot een ontmoetingsplaats voor de hele gemeenschap.
Het kasteel is omgeven door een landschappelijk park in Engelse stijl, dat met zijn kronkelende paden, open graspartijen en gevarieerde beplanting een harmonisch geheel vormt met het gebouw. Zowel het kasteel als het park zijn beschermd als monument en dorpsgezicht, wat hun historische, architecturale en landschappelijke waarde onderstreept.
Vandaag vervult kasteel de Fauconval opnieuw een centrale rol in het publieke leven van Kortessem. Het huisvest het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren en Toerisme Kortessem, en fungeert zoals een belangrijk knooppunt voor erfgoed, natuur en toerisme. Het kasteel blijft daarmee niet alleen een tastbare herinnering aan het adellijke en burgerlijke verleden van de streek, maar ook een levend centrum waar cultuur, landschap en lokale identiteit samenkomen.