Op de locatie waar zich vandaag het kasteel Ter Poorten bevindt, lag oorspronkelijk een hoeve met dezelfde naam. Deze hoeve maakte tot het einde van de achttiende eeuw deel uit van het uitgebreide goederenbezit van de invloedrijke abdij van Herkenrode. Deze cisterciënzerinnenabdij, een van de rijkste en machtigste vrouwenabdijen in de Zuidelijke Nederlanden, beheerde talrijke landbouwuitbatingen die instonden voor de economische basis van het klooster. De hoeve Ter Poorten functioneerde binnen dit systeem als agrarisch domein en bleef eeuwenlang in essentie een landbouwsite, zonder adellijke residentiële ambitie.
Na de opheffing van de abdij tijdens de Franse Revolutie en de verkoop van haar bezittingen als nationaal goed kwam ook Ter Poorten in particuliere handen. Gedurende de negentiende eeuw bleef de site hoofdzakelijk een hoeve, al weerspiegelt de naamgeving en de ligging al een zekere statigheid die de latere ontwikkeling zou voorbereiden.
Een beslissende ommekeer volgde in 1912, toen de toenmalige eigenaar, advocaat Albert Willems-de Creeft, opdracht gaf tot de bouw van een nieuw kasteel op het voormalige hoeve-erf. Voor het ontwerp werd een beroep gedaan op architect Louis Loodts, die een representatief landhuis ontwierp dat aansloot bij de architecturale smaak van de hogere burgerij aan het begin van de twintigste eeuw. Het kasteel werd opgevat als een comfortabele privéwoning, waarin elegantie, symmetrie en statige uitstraling primeren. De bouw markeert de definitieve overgang van een agrarisch domein naar een residentieel kasteeldomein met een uitgesproken prestige.
In de loop van de jaren 1960 verloor het kasteel zijn exclusieve woonfunctie en kreeg het een nieuwe maatschappelijke rol als locatie voor feesten, ontvangsten en andere evenementen. Deze herbestemming paste binnen een bredere tendens waarbij voormalige privéresidenties werden opengesteld voor publiek gebruik, vaak om het voortbestaan van het erfgoed te verzekeren.
In 1985 werd het volledige domein aangekocht door het advies- en accountantskantoor Van Havermaet Groenweghe, dat het kasteel een nieuwe professionele functie gaf. Een dramatisch moment in de recente geschiedenis volgde op 9 december 1989, toen een zware brand grote schade toebracht aan het gebouw. Dankzij een snelle beslissing tot herstel kon het kasteel reeds in 1990 worden heropgebouwd. Bij deze wederopbouw werd het niet alleen hersteld, maar ook uitgebreid, met respect voor het oorspronkelijke karakter en aangepast aan hedendaagse noden.
Een volgende belangrijke fase volgde in 2012 en 2013. In deze periode werd het domein heringericht met de aanleg van een nieuw park en de toevoeging van een hedendaagse nieuwbouw. Deze moderne uitbreiding werd via een glazen gang verbonden met het historische kasteel, wat resulteerde in een bewust gekozen dialoog tussen oud en nieuw. De transparante verbinding benadrukt zowel de autonomie als de complementariteit van beide bouwdelen en illustreert een hedendaagse visie op erfgoedgebruik.
Kasteel Ter Poorten vormt vandaag een sprekend voorbeeld van een site die doorheen de eeuwen meerdere gedaantewisselingen onderging: van abdijhoeve tot burgerlijk kasteel en uiteindelijk tot een multifunctioneel domein waarin erfgoed, landschap en moderne architectuur samenkomen. Deze gelaagde ontwikkeling maakt het tot een waardevolle getuige van zowel regionale geschiedenis als veranderende maatschappelijke en architecturale opvattingen.