Het kasteel van Meldert wordt voor het eerst vermeld in 1572, op een moment dat zich op deze locatie reeds een versterkt complex bevond. Deze vroegere burcht maakte deel uit van het feodale netwerk dat het landschap en de machtsverhoudingen in de regio eeuwenlang bepaalde. Hoewel over de precieze vorm en opeenvolgende eigenaars van dit vroegere versterkte goed slechts fragmentarische gegevens bewaard zijn gebleven, staat vast dat de site al sinds de zestiende eeuw een herkenbaar en structurerend element vormde in de omgeving van Meldert.
Omstreeks 1825 kwam het domein in handen van Charles-Ferdinand d’Oultremont, lid van een vooraanstaande adellijke familie die in de negentiende eeuw op verschillende plaatsen in België een belangrijke maatschappelijke rol speelde. In een periode waarin de romantische herwaardering van de middeleeuwen en de gotische architectuur sterk in de mode was, besloot hij het bestaande gebouwenbestand volledig te laten slopen. In 1845 gaf hij opdracht tot de bouw van een nieuw kasteel in vroeg-neogotische stijl, een architecturale keuze die aansloot bij de toenmalige esthetische en historische gevoeligheden.
Het ontwerp werd toevertrouwd aan architect Vivroux, die een pittoresk en evocatief geheel realiseerde. Het nieuwe kasteel werd opgevat als een symmetrisch ensemble rond een centrale toren, bekroond met een gestileerd wachttorentje en kantelen, duidelijke verwijzingen naar de middeleeuwse verdedigingsarchitectuur. Aan weerszijden van deze toren werden twee woonvleugels opgetrokken, terwijl de achterzijde werd afgesloten door een open galerij. Het geheel riep bewust de sfeer op van een romantische burcht, waarin historische evocatie belangrijker was dan militaire functionaliteit. Het kasteel paste zo perfect binnen de neogotische traditie die in die periode ook elders in België opgang maakte.
In 1877 werd het gebouw zwaar getroffen door een brand. De daaropvolgende heropbouw bracht enkele wijzigingen met zich mee, zowel in de interne indeling als in bepaalde architecturale details, maar het algemene neogotische karakter bleef behouden. Na het overlijden van Adrien d’Oultremont, zoon van de bouwheer, in 1898, werd het kasteel niet langer permanent bewoond door de familie en ging men over tot verhuur.
Vanaf 1905 werd het kasteel gehuurd door Auguste de Lantsheere, burgemeester van Meldert, die er met zijn gezin verbleef. Tijdens zijn bewoning werd bijzondere aandacht besteed aan de omgeving van het kasteel. In 1911 liet hij het park herstructureren, waarbij landschappelijke accenten werden aangebracht die het romantische karakter van het domein verder versterkten. Deze ingrepen kaderden in de bredere evolutie van kasteelparken in de late negentiende en vroege twintigste eeuw, waarin natuurlijke vormen en schilderachtige zichtlijnen centraal stonden.
De uitbraak van de Eerste Wereldoorlog bracht een abrupte breuk in het rustige bestaan van het domein. In 1914 werd het kasteel in beslag genomen door de Duitse bezetter, wat leidde tot schade en een tijdelijke onderbreking van het burgerlijke gebruik. Na de oorlog keerde de familie de Lantsheere terug, maar na het overlijden van Auguste de Lantsheere in 1932 liep het huurcontract ten einde. In 1940, bij het begin van de Tweede Wereldoorlog, werd het kasteel opnieuw opgeëist door de Duitse bezettingsmacht en opnieuw beschadigd.
Een definitieve wending in de geschiedenis van het domein kwam er in 1957, toen de Aalmoezeniers van de Arbeid het kasteel en de bijbehorende gebouwen aankochten. Zij vestigden er het Sint-Janscollege, waarmee het kasteel een educatieve en sociale functie kreeg. Deze nieuwe bestemming betekende het einde van het aristocratische woongebruik, maar zorgde er tegelijk voor dat het gebouw en het omliggende domein bewaard bleven.
Het park, dat zich uitstrekt over ongeveer vijftig hectare, evolueerde in de loop van de tweede helft van de twintigste eeuw tot een uitgestrekt natuurbos. Vandaag vormt het, samen met het kasteel, een beschermd dorpsgezicht en is het deels ingericht als natuurreservaat. Zo is het domein van Meldert uitgegroeid tot een zeldzame plek waar architecturaal erfgoed, historische gelaagdheid en ecologische waarde op een evenwichtige manier samenkomen.